โดยปกติแล้ว เด็กสามารถลองเริ่มต้นด้วยการโต้เถียงเล็กๆ น้อยๆ ในเรื่องมิตรภาพก่อนได้ เมื่อเด็กทั้งสองฝ่ายดูปลอดภัย มีสิทธิออกเสียงเท่าเทียมกัน และสามารถพูดคุยกันได้โดยไม่ต้องกลัว ผู้ใหญ่ควรเข้ามาแทรกแซงเมื่อมีอันตรายหรือการข่มขู่ที่น่าเชื่อถือ มีพฤติกรรมซ้ำๆ มีความไม่สมดุลทางอำนาจ มีผลกระทบอย่างมากต่อเด็ก หรือเมื่อเด็กขอความช่วยเหลือ ระหว่างช่วงเวลาเหล่านั้น การให้คำแนะนำมักได้ผลดีกว่าการเข้าไปควบคุมหรือบอกให้เด็กจัดการทุกอย่างด้วยตัวเอง
เป้าหมายไม่ใช่การทำให้มิตรภาพทุกอย่างยั่งยืน ผลลัพธ์ที่เป็นประโยชน์คือเด็กจะรู้สึกปลอดภัย สามารถกำหนดขอบเขตหรือขอความช่วยเหลือได้ และไม่ต้องแบกรับปัญหาที่ผู้ใหญ่ต้องรับผิดชอบในการแก้ไข บางครั้งอาจนำไปสู่การแก้ไขความสัมพันธ์ บางครั้งเด็กอาจต้องการระยะห่างจากมิตรภาพนั้น

เริ่มต้นด้วยความปลอดภัย ไม่ใช่ฉลาก
เด็กๆ มักมีความเห็นไม่ตรงกันเกี่ยวกับกฎกติกา ลำดับการเล่น เรื่องตลก ข้อความ หรือใครจะได้มีส่วนร่วม ความขัดแย้งนั้นเหมาะสมกว่าสำหรับการแก้ปัญหาโดยให้เด็กเป็นผู้นำ เมื่อเด็กทั้งสองฝ่ายไม่รู้สึกหวาดกลัวหรือถูกควบคุม และสามารถพูดในสิ่งที่ต้องการได้ ผู้ใหญ่สามารถฟังก่อน จากนั้นช่วยเด็กระบุปัญหาและฝึกฝนขั้นตอนต่อไปที่เป็นไปได้
การกลั่นแกล้งมีรูปแบบที่แตกต่างออกไปเว็บไซต์ StopBullying.gov อธิบายว่าการกลั่นแกล้งคือพฤติกรรมก้าวร้าวที่ไม่พึงประสงค์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความไม่สมดุลของอำนาจที่เกิดขึ้นจริงหรือที่รับรู้ได้ และเกิดขึ้นซ้ำๆ หรือมีโอกาสที่จะเกิดขึ้นซ้ำ อำนาจอาจมาจากความนิยม การเข้าถึงข้อมูลที่น่าอับอาย จำนวนคนในกลุ่ม หรือพละกำลังทางกาย การกีดกันซ้ำๆ การปล่อยข่าวลือ การข่มขู่ การคุกคาม หรือการแย่งชิงสิ่งของของผู้อื่น อาจเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบนั้น การโต้เถียงเพียงครั้งเดียวไม่ได้หมายความว่าเป็นการกลั่นแกล้งเสมอไป แต่ผู้ใหญ่ไม่จำเป็นต้องรอให้มีการระบุอย่างเป็นทางการก่อนที่จะทำให้เด็กปลอดภัย
ใช้การสนับสนุนที่รบกวนน้อยที่สุดแต่ยังคงปลอดภัย
| สถานการณ์ | สิ่งที่เด็กอาจลองทำ | บทบาทของผู้ใหญ่ |
|---|---|---|
| เป็นการโต้เถียงกันครั้งเดียว ไม่มีผลกระทบอะไรมากนัก เด็กทั้งสองรู้สึกปลอดภัย | เล่าว่าเกิดอะไรขึ้น ขอตาเล่นบ้าง เสนอทางออกที่เป็นการประนีประนอม หรือขอพักสักครู่ | ฟัง ช่วยฝึกซ้อมคำพูด และตรวจสอบในภายหลังโดยไม่ต้องตัดสินว่าใครคือ “เพื่อนที่ไม่ดี” |
| เด็กกำลังเสียใจ ติดขัด ยังเล็ก หรือไม่แน่ใจว่าจะพูดอะไรดี | เลือกเป้าหมายเล็กๆ สักอย่าง เช่น การขอเข้าร่วม หรือบอกเพื่อนว่า “ฉันไม่ชอบสิ่งนั้น” | ให้คำแนะนำ ฝึกบทบาทสมมติ หรือช่วยจัดให้มีการสนทนาอย่างสงบหากเด็กต้องการ |
| พฤติกรรมซ้ำๆ แรงกดดันจากกลุ่ม ความกลัว การข่มขู่ หรือความไม่สมดุลของอำนาจ | บอกเล่าเรื่องราวให้ผู้ใหญ่ที่คุณไว้ใจฟัง และบอกพวกเขาว่าอะไรจะช่วยให้พวกเขารู้สึกปลอดภัยมากขึ้น | เข้าแทรกแซง บันทึกเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้อง และประสานงานกับเจ้าหน้าที่โรงเรียนหรือโครงการ |
| อันตรายในทันที การบาดเจ็บ การถูกบังคับ หรือความทุกข์ทางอารมณ์อย่างรุนแรง | พาเด็กไปยังสถานที่ที่ปลอดภัยหรือมีผู้ใหญ่คอยดูแล เด็กไม่จำเป็นต้องเจรจาก่อน | ดำเนินการอย่างรวดเร็วเพื่อปกป้องเด็กและขอความช่วยเหลือฉุกเฉินหรือความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญที่เหมาะสม |
สิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องมือช่วยในการตัดสินใจ ไม่ใช่กฎเกณฑ์เรื่องอายุที่ตายตัว เด็กก่อนวัยเรียนอาจต้องการผู้ใหญ่คอยอยู่ใกล้ๆ เพื่อช่วยในการผลัดกันพูด ในขณะที่เด็กโตอาจต้องการความเป็นส่วนตัวและโอกาสที่จะลองใช้บทพูดก่อน เด็กที่มีความพิการ ความแตกต่างในการสื่อสาร ประวัติการบาดเจ็บ หรือมีปัญหาในการควบคุมอารมณ์ อาจต้องการการสนับสนุนที่กระตือรือร้นมากขึ้น แม้ว่าเหตุการณ์นั้นจะดูเล็กน้อยในสายตาของผู้ใหญ่ก็ตาม ถามตัวเองว่าความช่วยเหลือแบบใดที่รู้สึกว่ามีประโยชน์ ในขณะที่ยังคงให้ผู้ใหญ่รับผิดชอบเรื่องความปลอดภัยอยู่
เด็กสามารถลองแก้ปัญหาได้เมื่อไร?
การแก้ปัญหาโดยให้เด็กเป็นผู้นำนั้นเหมาะสมที่สุดเมื่อเหตุการณ์มีขอบเขตจำกัด เด็กทั้งสองสามารถพูดคุยได้อย่างอิสระ และไม่มีเหตุผลที่จะคาดหวังการตอบโต้ ตัวอย่างเช่น หากเพื่อนร่วมชั้นสองคนไม่เห็นด้วยกันครั้งหนึ่งเกี่ยวกับว่าใครจะเป็นคนเลือกเกมในตาต่อไป เด็กอาจพูดว่า “หนูอยากเล่นด้วย เราสลับกันหลังจากรอบนี้ได้ไหม?” หากรู้สึกว่ายากเกินไป เด็กสามารถถอยออกมาและขอคำแนะนำจากผู้ใหญ่ได้
ลองสนทนาอย่างใจเย็นหลังจากที่เด็กสงบลงแล้ว ถามคำถามปลายเปิด เช่น “จากมุมมองของคุณ เกิดอะไรขึ้น?” “คุณอยากให้เกิดอะไรขึ้นต่อไป?” และ “คุณอยากให้ฉันฟัง ฝึกกับคุณ หรือคุยกับใครสักคน?” หลีกเลี่ยงการซักถามเด็กหรือรีบไปเผชิญหน้ากับครอบครัวอีกฝ่ายก่อนที่คุณจะเข้าใจสถานการณ์ การซ้อมเล็กๆ น้อยๆ อาจช่วยได้: บอกพฤติกรรมนั้น บอกความรู้สึก และขอร้องอย่างชัดเจนหนึ่งอย่าง เด็กสามารถตัดสินใจได้ว่าจะใช้คำพูดเหล่านั้น ใช้แนวทางอื่น หรือขอให้ผู้ใหญ่เข้าร่วมด้วย
การเปิดโอกาสให้เด็กได้ลองทำไม่ได้หมายความว่าต้องงดให้การสนับสนุน ควรตกลงกันว่าจะคุยกันอีกครั้งในภายหลัง เช่น “พรุ่งนี้ลองถามดูอีกทีว่ารู้สึกโอเคไหม แล้วบอกแม่ด้วยว่าผลเป็นอย่างไร” ถ้าเด็กบอกว่าไม่ รู้สึกกลัว หรือไม่อยากติดต่อเพิ่มเติม ควรเคารพข้อมูลนั้นและประเมินสถานการณ์ใหม่แทนที่จะยืนกรานที่จะพูดคุยแบบตัวต่อตัว
ผู้ใหญ่ควรเข้ามาแทรกแซงเมื่อใด?
หากมีใครถูกทำร้าย ถูกข่มขู่ ถูกกดดันให้ทำสิ่งที่ไม่ปลอดภัย ถูกคุกคามทางเพศหรือเลือกปฏิบัติ หรือถูกทำให้หวาดกลัวจนไม่กล้าไปโรงเรียนหรือเข้าร่วมกิจกรรม ให้เข้าไปแทรกแซงโดยตรง หยุดพฤติกรรมนั้นทันที แยกเด็กออกจากกันหากจำเป็น และแจ้งผู้ใหญ่ที่รับผิดชอบในโรงเรียน ชมรม หรือสถานที่อื่น ๆ เหตุการณ์ทางออนไลน์ก็รวมอยู่ด้วยเช่นกัน บันทึกข้อความหรือภาพหน้าจอที่เกี่ยวข้อง ใช้เครื่องมือความปลอดภัยของแพลตฟอร์มเมื่อเหมาะสม และติดต่อโรงเรียนเมื่อพฤติกรรมนั้นส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์หรือความปลอดภัยของโรงเรียน
ควรเข้าไปแทรกแซงเมื่อเหตุการณ์เกิดขึ้นซ้ำๆ เด็กคนใดคนหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งมีอำนาจทางสังคมมากกว่า หรือเด็กไม่สามารถปกป้องตัวเองได้อย่างปลอดภัย อย่าให้เด็กต้องรับผิดชอบในการหยุดการกลั่นแกล้งด้วยการทำตัวเข้มแข็งกว่า เพิกเฉย หรือเผชิญหน้ากับกลุ่มนั้นเพียงลำพัง เว็บไซต์ StopBullying.gov แนะนำให้ผู้ใหญ่รับฟัง ทำงานร่วมกับเด็กและโรงเรียนในการวางแผนด้านความปลอดภัย ติดตามผล และหลีกเลี่ยงการบอกให้เด็กเพิกเฉยต่อการกลั่นแกล้งหรือต่อสู้กลับด้วยกำลังกาย นอกจากนี้ยังเตือนว่าการไกล่เกลี่ยโดยเพื่อนร่วมชั้นไม่เหมาะสมสำหรับการกลั่นแกล้ง เพราะสถานการณ์นั้นไม่ใช่ความขัดแย้งที่มีอำนาจเท่าเทียมกันและมีการแบ่งปันความผิด
สอบถามความคิดเห็นของเด็กเกี่ยวกับสิ่งที่จะช่วยได้ เช่น การติดต่อเจ้าหน้าที่ที่ไว้ใจได้ การดูแลในช่วงเวลาที่กำหนด สถานที่ปลอดภัยให้ไป การเปลี่ยนแปลงการจัดกลุ่ม หรือการติดตามผลหลังจากที่โรงเรียนตอบกลับ หากยังคงมีข้อกังวลอยู่ ให้ขอพบครู ที่ปรึกษา หรือหัวหน้าโครงการ และสอบถามว่าผู้ใหญ่จะติดตามอย่างไรว่าพฤติกรรมนั้นหยุดลงแล้วหรือไม่แนวทาง HealthyChildren ของสมาคมกุมารแพทย์แห่งอเมริกาแนะนำให้พูดคุยกับครูเมื่อการถูกเพื่อนปฏิเสธดูเหมือนจะเป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นซ้ำๆ และควรพิจารณาปรึกษาแพทย์เด็กเมื่อจำเป็น
วัดความก้าวหน้าโดยพิจารณาจากความปลอดภัยและพฤติกรรม
หลังจากพูดคุยหรือวางแผนเรื่องโรงเรียนแล้ว ให้สังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป เช่น เด็กสามารถบอกชื่อผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้ รู้สึกปลอดภัยมากขึ้นในสถานที่นั้นๆ หรือในโลกออนไลน์ พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์หยุดลง และการมีส่วนร่วมในโรงเรียนหรือกิจกรรมต่างๆ ไม่ลดลงเรื่อยๆ การฟื้นฟูมิตรภาพอาจเป็นเรื่องน่ายินดี แต่ไม่ใช่สิ่งจำเป็น เด็กอาจเลือกเพื่อนใหม่หรือรักษาระยะห่างอย่างเหมาะสมก็ได้
หากพฤติกรรมดังกล่าวเกิดขึ้นต่อเนื่อง เด็กมีอาการวิตกกังวลหรือเก็บตัวมากขึ้น เริ่มหลีกเลี่ยงการไปโรงเรียนหรือกิจกรรมต่างๆ มีอาการบาดเจ็บโดยไม่ทราบสาเหตุ การนอนหลับหรือการรับประทานอาหารเปลี่ยนแปลงไป หรือหมดความสนใจในมิตรภาพที่เคยสำคัญ ให้เปลี่ยนแผนการดูแล สัญญาณเหล่านี้อาจมีสาเหตุอื่นและไม่ได้พิสูจน์ว่าเด็กถูกกลั่นแกล้งเสมอไปสมาคมกุมารแพทย์แห่งอเมริกาได้ระบุว่าอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนที่เป็นไปได้ดังนั้นควรพูดคุยอย่างใจเย็นและหากอาการยังคงอยู่หรือรุนแรง ควรขอความช่วยเหลือเพิ่มเติม หากเด็กพูดถึงการทำร้ายตัวเองหรือการฆ่าตัวตาย ให้รับฟังอย่างจริงจังและขอความช่วยเหลือทันที ในสหรัฐอเมริกา โทรหรือส่งข้อความไปที่988 เพื่อขอความช่วยเหลือในภาวะวิกฤตหากมีอันตรายทางกายภาพในทันที ให้โทร 911 ในประเทศอื่นๆ ให้ติดต่อหน่วยบริการวิกฤตหรือบริการฉุกเฉินในพื้นที่
สิ่งที่ผู้ใหญ่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าลดทอนความรู้สึกของเด็กด้วยการพูดว่า “แค่เพิกเฉยไป” หรือ “เด็กก็เป็นแบบนั้นแหละ”
- อย่าบังคับให้เด็กขอโทษ บังคับให้เป็นเพื่อน หรือเข้าร่วมการไกล่เกลี่ยร่วมกัน หากเด็กรู้สึกไม่ปลอดภัย
- อย่ารับปากว่าจะเก็บเป็นความลับ หากความปลอดภัยอาจจำเป็นต้องให้ผู้ใหญ่ที่รับผิดชอบคนอื่นเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
- อย่าเผชิญหน้าหรือทำให้เด็กคนอื่นอับอายต่อหน้าสาธารณะ ให้ใช้กระบวนการของโรงเรียนหรือโครงการสำหรับปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำๆ หรือปัญหาที่ร้ายแรง
- อย่ามองทุกความขัดแย้งเป็นการกลั่นแกล้ง ให้พิจารณาบริบทรอบข้างก่อนตอบสนองต่อข้อกังวลด้านความปลอดภัยใดๆ
แนวทางปฏิบัติปัจจุบันที่ใช้ในการเขียนบทความนี้ ได้แก่ หน้าเว็บสนับสนุนของ StopBullying.gov ซึ่งตรวจสอบครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2026 คำอธิบายเกี่ยวกับการกลั่นแกล้ง และเอกสารของสมาคมกุมารเวชศาสตร์แห่งอเมริกาเกี่ยวกับความท้าทายจากเพื่อนและการเตือนภัย แหล่งข้อมูลเหล่านี้ให้คำแนะนำทั่วไปเท่านั้น นโยบายของโรงเรียนและความต้องการด้านพัฒนาการหรือความปลอดภัยของเด็กอาจต้องการแผนที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น