Wychowaj dziecko

Jak uczyć dziecko obowiązków domowych bez powtarzania każdego zadania

Naucz dzieci wykonywania obowiązków domowych, ograniczając liczbę przypomnień: ustal jasną linię mety, modeluj jedno zadanie, wycofaj się i poprawiaj tylko te, które są niebezpieczne lub nieukończone.

Prosisz dziecko, żeby wytarło stół, odwróciło się i znowu go wyciera, bo w kącie pozostały okruszki. To szybkie rozwiązanie może sprawić, że pokój będzie gotowy na czas, ale jeśli robisz to po każdym obowiązkach domowych, Twoje dziecko nie będzie miało zbyt wielu okazji do samodzielnego wykonania zadania – a Ty zachowasz dodatkową pracę. Dobrym rozwiązaniem jest nauczenie dziecka jasnej, bezpiecznej definicji „zrobione”, pozwolenie na prawdziwą próbę i korygowanie tylko tego, co istotne.

Dzieci mogą pozostawić zadanie niewykonane w połowie, ponieważ instrukcje były zbyt ogólne, kolejność jest nowa lub oczekiwany standard nie jest jeszcze realistyczny dla ich wieku i doświadczenia. Amerykańska Akademia Pediatrii radzi rodzicom, aby nie oczekiwali perfekcji: obowiązki domowe to proces uczenia się, a umiejętności rozwijają się z czasem. Zaleca się jasne określenie zadania, wprowadzanie kolejnych obowiązków, stosowanie rutynowych procedur i chwalenie za wysiłek. Zacznij od małych kroków, a następnie buduj poczucie odpowiedzialności dziecka, zamiast po cichu wykonywać ostatnie zadanie samodzielnie.

1. Wybierz jedno bezpieczne zadanie i zdefiniuj je jako „zrobione”

Zacznij od zadania, które Twoje dziecko może w rozsądny sposób przećwiczyć, wykorzystując swoje obecne umiejętności. Małe dziecko może wkładać zabawki do koszyka, wrzucać brudne ubrania do kosza na pranie lub zanosić serwetki na stół. Starsze dziecko może być gotowe na więcej czynności, takich jak sortowanie prania czy opróżnianie wybranych naczyń ze zmywarki. Ograniczenia wiekowe stanowią punkt wyjścia, a nie gwarancję; weź pod uwagę koordynację, koncentrację, pewność siebie i to, co dziecko już przećwiczyło.

Uwidocznij i skonkretyzuj „zrobione”. „Posprzątaj pokój” może oznaczać niemal wszystko. Spróbuj: „Połóż książki na tej półce, a klocki w tym koszyku”. W przypadku wycierania stołu ustal, że celem jest zebranie widocznych okruchów do kosza i jednorazowe wytarcie blatu. Nie musisz precyzować każdego ruchu dłoni; określ elementy, które sprawiają, że zadanie jest użyteczne i bezpieczne.

  • Normy bezpieczeństwa: czynności, które należy wykonywać za każdym razem, np. trzymanie płynów czyszczących z dala od małego dziecka lub korzystanie ze schodka wyłącznie z pomocą osoby dorosłej.
  • Przydatny rezultat: minimalny efekt, który kończy zadanie, na przykład ubrania włożone do kosza na pranie zamiast rozrzuconych po podłodze.
  • Preferencje dorosłych: szczegóły opcjonalne, takie jak składanie ręczników w pasujące do siebie prostokąty lub układanie zabawek według kolorów.

Gdy brakuje czasu, wybierz prostsze zadanie, zamiast prosić o szczegółowe zadanie, a potem powtarzać je. Bezpieczeństwo i higiena mogą wymagać, aby osoba dorosła dokończyła zadanie; krzywo ułożony stos lub nierówne złożenie zazwyczaj nie.

Rodzic pokazuje, jak wyciera kuchenny stół ściereczką, podczas gdy dziecko w wieku szkolnym przygląda się tej czynności.
Pokaż zadanie raz, w tempie dziecka, nazywając prosty wynik, którego oczekujesz.

2. Zademonstruj raz, a potem pozwól dziecku spróbować

Pokaż zadanie w normalnym, spokojnym tempie. Użyj krótkiego wyjaśnienia opisującego czynność: „Zetrzyj okruszki w kierunku krawędzi, a następnie wrzuć je do kosza”. Jeśli zadanie składa się z kilku części, pokaż każdą z nich po kolei. Następnie poproś dziecko o wykonanie tego samego zadania, podczas gdy Ty będziesz je obserwować. W przypadku młodszych dzieci, Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) zalecają podawanie poleceń dostosowanych do wieku dziecka, precyzowanie ich i podawanie tylko jednego polecenia na raz. Zasób poleceń jest przeznaczony dla rodziców małych dzieci i przedszkolaków, więc dostosuj przykłady do wieku i potrzeb swojego dziecka.

Unikaj przekształcania demonstracji w długi wykład lub ciągły strumień poprawek. Daj dziecku chwilę na przetworzenie i podjęcie próby wykonania kroku. Jeśli zatrzyma się, wskaż kolejny obiekt lub zapytaj: „Co teraz?”, zanim przejmie kontrolę. Jedna spokojna zachęta może pomóc w utrzymaniu tempa zadania, a jednocześnie pozostawić je w spokoju.

Dziecko wyciera drewniany stół, podczas gdy rodzic obserwuje je z boku, nie przejmując kontroli.
Pozwól dziecku ćwiczyć to samo zadanie, podczas gdy Ty będziesz dostępny, zamiast poprawiać każdy ruch.

3. Stopniowo zmniejszaj pomoc

Na początku może zaistnieć potrzeba pracy z dzieckiem. Podczas kolejnych prób stań w pobliżu, ale pozwól mu wykonać całe zadanie. Gdy dziecko zna już sekwencję, odejdź i sprawdź w ustalonym punkcie końcowym. Pomocna może być rutyna: „Po przekąsce wytrzyj swoje miejsce i włóż ściereczkę do prania”. Lista obrazków lub krótka pisemna lista kontrolna również mogą pomóc dziecku zapamiętać sekwencję bez konieczności wielokrotnego przypominania.

Utrzymuj odpowiedzialność na tyle długo, aby umożliwić jej przećwiczenie, ale nie dodawaj kilku nowych obowiązków naraz. Amerykańskie Stowarzyszenie Pedagogiczne (AAP) zaleca wprowadzanie jednego nowego zadania na raz dla dzieci w wieku szkolnym, które dopiero zaczynają swoją przygodę z obowiązkami. Jeśli dziecko wielokrotnie utknie w tym samym miejscu, zmniejsz tę część: odłóż jedną kategorię zabawek, a potem kolejną; włóż pranie do kosza na pranie, zanim nauczysz się je sortować. Celem jest wykonanie kolejnego kroku, a nie perfekcyjne wykonanie za pierwszym razem.

Dziecko wkłada zabawki do niskiego koszyka, a rodzic obserwuje je z drugiego końca pokoju.
Odsuń się, gdy dziecko samodzielnie wykonuje znane mu zadanie sprzątania.

4. Sprawdź wynik bez przejmowania kontroli

Uzgodnijcie, że razem spojrzycie, kiedy dziecko powie, że skończyło. Zacznijcie od tego, co już zostało zrobione: „Odłożyłeś książki na półkę”. Jeśli brakuje jakiejś wymaganej części, powiedz to wprost i pozwól dziecku dokończyć: „Klocki nadal są na dywanie. Proszę włożyć je do koszyka”. To jest coaching, a nie powtarzanie całego zadania.

Skorzystaj z zasady szybkiego podejmowania decyzji, gdy poczujesz potrzebę naprawienia czegoś:

  1. Czy jest to niebezpieczne, niehigieniczne lub niezdatne do użytku? Zainterweniuj lub wyjaśnij, jak to naprawić. Na przykład, osoba dorosła powinna zająć się gorącym naczyniem kuchennym lub rozlanym płynem, który wymaga użycia chemicznego środka czyszczącego.
  2. Czy uzgodniona część zadania jest nadal nieukończona? Wskaż ten krok i pozwól dziecku go wykonać, z taką ilością pomocy, jakiej potrzebuje.
  3. Czy jest to po prostu inne niż to, jak byś to zrobił? Zostaw tak jak jest, jeśli rezultat jest bezpieczny i funkcjonalny. Zachowaj opcjonalne udoskonalenia na inną lekcję.

Kiedy musisz coś dokończyć z ważnego powodu, wyjaśnij to bez zawstydzania: „Wytrę to miejsce, bo jedzenie nadal tu jest. Następnym razem sprawdźmy ten róg”. Jeśli ten sam problem się powtarza, zmodyfikuj demonstrację lub definicję „zrobione”, zamiast powtarzać frustrującą korektę.

Rodzic uśmiecha się i chwali dziecko stojące obok umytego stołu i koszyka z zabawkami.
Zwróć uwagę na konkretną część ukończoną przez dziecko, a następnie wspólnie ustalcie kolejny krok.

Stosuj zachętę, która mówi dziecku, co zadziałało

Konkretna informacja zwrotna pomaga dziecku wiedzieć, którą czynność powtórzyć. Na przykład: „Włożyłeś/aś wszystkie zabawki do koszyka bez przypomnienia” lub „Sprawdziłeś/aś stół, zanim powiedziałeś/aś mi, że skończyłeś/aś”. Chwal wysiłek i dotrzymywanie słowa, a nie tylko idealny wynik. Amerykańskie Stowarzyszenie Pediatrów (AAP) zaleca chwalenie wysiłku w obowiązkach domowych, a wytyczne dla rodziców CDC również zalecają konkretne, pozytywne pochwały. Tabele z naklejkami lub inne nagrody mogą pomóc niektórym rodzinom w wyrobieniu nowej rutyny, ale są opcjonalne; zacznij od jasnego oczekiwania i konsekwentnego potwierdzania.

Zachowaj spokój, jeśli dziecko jest powolne lub zirytowane. Jeśli wykona zadanie, ale się skarży, oceń, czy skarga zmieni wynik. Możesz zaakceptować to uczucie, ale nadal trzymać się ustalonej odpowiedzialności: „Słyszałem, że wolałbyś się dalej bawić. Zabawki i tak muszą trafić do koszyka przed obiadem”. Jeśli zadanie wielokrotnie wywołuje konflikt, sprawdź, czy nie jest zbyt długie, zbyt niejasne, zaplanowane w trudnym czasie, czy po prostu nie jest jeszcze bezpieczne lub rozsądne dla dziecka.

Wybieraj obowiązki na podstawie stopnia gotowości, a nie sztywnej tabeli wiekowej

Możliwości dzieci są różne, dlatego listy wiekowe należy traktować jako przykładowe, a nie jako terminy. Wskazówki dotyczące obowiązków domowych AAP dla dzieci i młodzieży opisują zadania, których zakres może się rozszerzać w okresie szkolnym, a wskazówki dotyczące obowiązków domowych dla nastolatków omawiają szerszy zakres obowiązków domowych. Wykorzystaj oba te sposoby jako menu do omówienia, co jest odpowiednie w domu, a nie jako zasadę, że każde dziecko powinno wykonywać każde z wymienionych zadań.

W każdym wieku dostosuj zadanie do nadzoru i bezpieczeństwa. Trzymaj małe dzieci z dala od noży, gorących powierzchni, ciężkich ładunków i środków czyszczących, chyba że osoba dorosła bezpośrednio zarządza zadaniem, a etykieta produktu zezwala na ich użycie. Dziecko, które potrzebuje pomocy, nadal może się włączyć: nieść niezniszczalne przedmioty, sortować czyste skarpetki lub przecierać płaskie powierzchnie wilgotną szmatką bez użycia środka czyszczącego.

Jak stwierdzić, czy podejście działa

Po kilku próbach szukaj praktycznych oznak postępu: dziecko potrafi powiedzieć, na czym polega zadanie, zaczyna od mniejszej liczby przypomnień, wykonuje więcej ustalonych kroków lub prosi o pomoc w momencie, gdy utknie. Standardem nie jest to, że dziecko pracuje dokładnie tak samo jak dorosły. Jeśli nadal wszystko powtarzasz, uprość zadanie, zademonstruj je ponownie, zaznacz punkt końcowy bardziej widoczny lub daj więcej czasu na ćwiczenia. Jeśli dziecko potrafi wykonać zadanie bezpiecznie, a rezultat zaspokaja podstawowe potrzeby rodziny, uznaj to za wykonane.

W przypadku małych dzieci i przedszkolaków często konieczna będzie praca z osobą dorosłą; niezależność może rozwijać się stopniowo. W przypadku dziecka w wieku szkolnym, które nadal ma trudności z wykonywaniem codziennych czynności w domu i poza nim, omów swoje obserwacje z pediatrą, zamiast zakładać przyczynę. Krótki, przewidywalny plan obowiązków domowych i rozsądna definicja „zrobione” dają zarówno rodzicowi, jak i dziecku jaśniejszy sposób na określenie momentu ukończenia zadania.

Źródła

More in Wychowaj dziecko