Zatkany nos związany z ciążą może utrzymywać się miesiącami, ponieważ ciąża może utrzymywać obrzęk błony śluzowej nosa przez większą część ciąży. Często używaną nazwą dla tego zjawiska jest ciążowy nieżyt nosa. Zazwyczaj jest to stopniowy, uporczywy zatkany nos, bez typowych objawów przeziębienia lub wyraźnych objawów alergii, i może być frustrujący, nawet gdy nic innego nie jest niepokojące.

Miesiące zalegania w nosie same w sobie nie dowodzą, że coś jest nie tak. Jednak ciążowy nieżyt nosa diagnozuje się po rozważeniu innych przyczyn, a biologia nie jest jeszcze w pełni ustalona. Kilka wskazówek może pomóc Ci zdecydować, czy proste środki uspokajające są uzasadnione, czy też powinnaś zgłosić objawy zespołowi opieki prenatalnej.
Dlaczego to może trwać tak długo?
W czasie ciąży zmiany objętości krwi i poziomu hormonów mogą zwiększyć przepływ krwi i obrzęk błony śluzowej nosa. Niewielki wzrost obrzęku tkanek może zwężać drogi oddechowe, przez co nos wydaje się zablokowany, nawet bez dużej ilości śluzu. Gdy te zmiany związane z ciążą się utrzymują, zatkany nos może się utrzymywać, a nie przypominać krótkotrwałego przeziębienia.
Naukowcy proponowali rolę estrogenu, progesteronu i innych sygnałów związanych z ciążą, ale dokładny mechanizm pozostaje niejasny. Dostępna literatura opisuje zmiany w przepływie powietrza przez nos w czasie ciąży, jednocześnie zauważając, że wyniki dotyczące poszczególnych hormonów są niejednoznaczne. Innymi słowy, zmiany hormonalne są prawdopodobnym, a nie pełnym wyjaśnieniem objawów u każdej osoby. Informacje na temat dowodów naukowych i ich ograniczeń można znaleźć w przeglądzie nieżytu nosa i ciąży .
Na przykład osoba, u której katar rozpoczął się w drugim trymestrze i utrzymuje się na względnie stałym poziomie przez osiem tygodni, bez gorączki ani swędzenia oczu, może pasować do ogólnego schematu ciążowego nieżytu nosa. Osoba, która ma sezonowe kichanie oraz swędzące i łzawiące oczy, może natomiast cierpieć na alergie, które utrzymywały się lub nasilały w czasie ciąży. Charakter objawów ma większe znaczenie niż sama liczba miesięcy.
Czym nieżyt nosa w ciąży różni się od innych przyczyn
Nieżyt nosa w ciąży jest powszechnie opisywany jako nowy niedrożny nos trwający co najmniej sześć tygodni, często rozpoczynający się w drugim lub trzecim trymestrze ciąży, bez znanej przyczyny alergicznej lub objawów infekcji dróg oddechowych. Klasyczna definicja mówi, że objawy ustępują po porodzie, zazwyczaj w ciągu około dwóch tygodni. Definicje i metody badawcze różnią się, dlatego powyższy harmonogram jest raczej użytecznym przewodnikiem niż gwarancją. Oryginalne prospektywne badanie dotyczące niedrożności nosa w czasie ciąży i późniejsze prace przeglądowe opisują ten schemat.
| Wzór | Wskazówki, które należy zauważyć | Przydatny następny krok |
|---|---|---|
| Możliwe ciążowe zapalenie błony śluzowej nosa | Uporczywy zatkany nos, który rozpoczął się w czasie ciąży, często bez gorączki lub wyraźnego swędzenia | Wypróbuj środki zapewniające komfort i niskie ryzyko i wspomnij o tym podczas opieki prenatalnej, zwłaszcza jeśli sen jest zaburzony |
| Możliwa alergia | Powtarzające się kichanie, swędzenie nosa lub oczu, łzawienie oczu lub objawy związane z pyłkami, kurzem lub zwierzętami domowymi | Zapytaj swojego lekarza lub farmaceutę, jakie leczenie alergii jest odpowiednie dla Twojej ciąży i historii zdrowia |
| Możliwe zakażenie lub problem z zatokami | Objawy występujące po przeziębieniu, gorączka, ból lub ucisk twarzy, lub objawy nasilające się po pozornej poprawie | Skontaktuj się z lekarzem w celu oceny, zamiast zakładać, że to nieżyt nosa ciążowy |
| Możliwe odbicia po zastosowaniu leku obkurczającego błonę śluzową nosa | Zatkany nos pogarsza się lub powraca, gdy po wielokrotnym użyciu przestaje działać lek w sprayu zmniejszającym przekrwienie | Zapytaj swój zespół opiekuńczy, jak bezpiecznie przerwać lub zmienić leczenie |
Te wskazówki nie pozwalają na zdiagnozowanie przyczyny. Alergie i infekcje mogą wystąpić w czasie ciąży, a wiele przyczyn może się na siebie nakładać. Jeśli zatkany nos pojawił się przed ciążą, jest jednostronny lub towarzyszą mu nawracające krwawienia z nosa, warto skonsultować się z lekarzem, zamiast diagnozować go jako ciążowy nieżyt nosa.
Co może pomóc w czasie ciąży?
Zacznij od środków, które nie wymagają leków. Spray z solą fizjologiczną może nawilżyć błonę śluzową nosa; płukanie solą fizjologiczną może wypłukać śluz i substancje drażniące. Jeśli używasz butelki do płukania nosa lub dzbanka neti, używaj wody destylowanej, sterylnej lub przegotowanej i schłodzonej, a następnie czyść urządzenie zgodnie z instrukcją. Wytyczne FDA dotyczące płukania nosa wyjaśniają, dlaczego do irygacji nosa nie należy używać wody z kranu.
Niektórym kobietom oddycha się łatwiej, śpiąc z uniesionym wezgłowiem łóżka, dbając o nawodnienie lub podejmując delikatną aktywność fizyczną, dopuszczoną w czasie ciąży. Takie działania mogą złagodzić objawy, ale nie zahamują zmian ciążowych i mogą okazać się niewystarczające w przypadku silnego zatkania nosa. Jeśli zatkany nos wielokrotnie zakłóca sen lub powoduje głośne chrapanie, należy poinformować o tym lekarza prowadzącego ciążę; objawy związane ze snem wymagają uwagi, nawet jeśli głównym problemem jest nos.
Przed użyciem sprayu lub tabletki leczniczej sprawdź
Nie zakładaj, że lek dostępny bez recepty jest odpowiedni tylko dlatego, że jest sprzedawany bez recepty. Wskazówki dotyczące ciąży mogą zależeć od trymestru, ciśnienia krwi, innych schorzeń i konkretnego leku. Lekarz może zalecić leczenie alergicznego nieżytu nosa, ale leki przeciwalergiczne niekoniecznie pomagają w przypadku przekrwienia spowodowanego ciążowym nieżytem nosa. Brytyjski Serwis Informacji Teratologicznej (UK Teratology Information Service) omawia opcje leczenia alergicznego nieżytu nosa w ciąży i zauważa, że w jego wytycznych zazwyczaj unika się leków obkurczających błonę śluzową nosa; nie zastępuje to jednak indywidualnej porady. Zapoznaj się z wytycznymi dotyczącymi ciąży dotyczącymi kataru siennego ze swoim zespołem opieki.
W szczególności częste stosowanie miejscowego sprayu obkurczającego naczynia krwionośne, takiego jak oksymetazolina, może prowadzić do nawrotu przekrwienia. Klinika Mayo zaleca ograniczenie stosowania oksymetazoliny do trzech dni z rzędu i skonsultowanie się z lekarzem, jeśli objawy nie ustąpią. Nie należy rozpoczynać, przerywać ani przedłużać stosowania leku w czasie ciąży wyłącznie na podstawie ogólnych porad online; należy skonsultować się z lekarzem położnikiem lub farmaceutą w celu omówienia produktu i Twojej sytuacji.
Kiedy należy skontaktować się z lekarzem?
Porozmawiaj o utrzymującym się zatkanym nosie na wizycie prenatalnej, jeśli utrudnia on sen, oddychanie przez nos, codzienne czynności lub korzystanie z aparatu CPAP lub innej zalecanej terapii. Skontaktuj się z zespołem opieki zdrowotnej wcześniej w przypadku gorączki, silnego bólu twarzy, gęstej wydzieliny wraz z złym samopoczuciem, objawów utrzymujących się dłużej niż dziesięć dni bez poprawy lub objawów, które najpierw ustępują, a następnie nasilają się. Wytyczne CDC dotyczące infekcji zatok zalecają konsultację lekarską w przypadku utrzymujących się lub ciężkich objawów; objawy te nie oznaczają automatycznie infekcji bakteryjnej, ale wymagają dokładniejszej analizy.
W przypadku poważnych problemów z oddychaniem, które nie są spowodowane jedynie zatkanym nosem, bólem w klatce piersiowej, dezorientacją lub innymi poważnymi objawami, należy pilnie zwrócić się o pomoc medyczną. Lekarz może przeanalizować moment wystąpienia zatkanego nosa, inne objawy, przyjmowane leki oraz historię choroby, a następnie zdecydować o konieczności wykonania badania lub leczenia.
Czego można się spodziewać po porodzie
Jeśli zatkany nos rzeczywiście jest ciążowym nieżytem nosa, często ustępuje wkrótce po porodzie, w miarę ustępowania zmian związanych z ciążą; klasyczna definicja zakłada ustąpienie objawów w ciągu około dwóch tygodni po porodzie. Kilka dni utrzymującego się zatkania nosa może nie być zaskakujące, ale objawy, które utrzymują się przez kilka tygodni, nasilają się lub utrzymują się przez miesiące po porodzie, należy zbadać, ponieważ mogą się do nich przyczyniać alergie, choroby zatok, zatkany nos związany z przyjmowanymi lekami lub inne schorzenia nosa.
Praktyczny wniosek jest taki, że zatkany nos może utrzymywać się miesiącami w czasie ciąży, ponieważ obrzęk tkanek może wpływać na jej długość. Jeśli przebieg jest łagodny i nieskomplikowany, warto spróbować zastosować roztwór soli fizjologicznej i zmienić pozycję snu. Jeśli występują oznaki alergii lub infekcji, wątpliwości dotyczące leków, znaczne zaburzenia snu lub objawy utrzymują się długo po porodzie, należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia przyczyny i dobrania odpowiedniego planu leczenia dla kobiet w ciąży.
Źródła
- Nieżyt nosa i ciąża: przegląd literatury
- Zatkany nos w ciąży: badanie prospektywne
- FDA: Czy płukanie zatok przy użyciu irygatorów neti jest bezpieczne?
- UKTIS: Leczenie kataru siennego (alergicznego nieżytu nosa) w ciąży
- CDC: Podstawowe informacje na temat zapalenia zatok
- Klinika Mayo: Leki na alergię i ciąża